Het jaar dat de bijen kwamen is een boeiend en leerzaam boek over Josy, een 12-jarig meisje dat bijen erft van haar opa. Terwijl ze leert hoe ze voor de bijen moet zorgen, ontdekt ze ook meer over het verleden van haar opa en de bijzondere reden waarom zij de bijen heeft geërfd.
Wat dit boek bijzonder maakt, is de afwisseling tussen Josy's perspectief en dat van de bijen zelf. Daardoor krijg je als lezer op een natuurlijke en toegankelijke manier inzicht in het leven van een bijenkolonie. Je leert onder andere hoe bijen honing maken, met elkaar communiceren en de winter overleven. Toch voelt het verhaal nooit aan als een informatief boek. Integendeel: de kennis wordt verweven in een spannend avontuur dat je samen met Josy beleeft. De verrassende ontknoping zorgt ervoor dat je tot de laatste pagina geboeid blijft lezen.
Dit boek is ideaal voor lessen over insecten, maar ook gewoon een fijne leeservaring voor kinderen die van natuur en avontuur houden.
Je bent 12 en je erft een bijenvolk…
Josy begrijpt er niets van: wáárom heeft opa haar zijn bijen nagelaten? Ze heeft helemaal niks met insecten… Toch besluit Josy dat ze de bijen wil houden en algauw verzorgt ze haar bijenvolk als een echte imker. Voor het eerst in haar leven voelt ze hoe het is om ergens helemaal voor te gaan. Haar moeder is minder blij met die bijenkast in de achtertuin. Op een dag besluit ze dat de bijen weg moeten. Maar Josy geeft niet zomaar op! Zeker als ze ontdekt waarom de bijen voor haar opa zo belangrijk waren én waarom hij ze juist aan haar heeft nagelaten.
Auteur: Petra Postert
Uitgeverij: Ploegsma
Minimumdoelen
Met Het jaar dat de bijen kwamen kan gewerkt worden rond verschillende minimumdoelen binnen de doelenset Wetenschap en techniek:
- 3.1.2. De leerlingen kennen de classificatie van organismen.
- 3.1.3. De leerlingen kunnen organismen beschrijven op basis van kenmerken: bouw en voortplantingswijze.
- 3.1.4. De leerlingen kennen de volgende begrippen: de levenscyclus, de metamorfose.
- 3.1.5. De leerlingen kennen de levenscyclus van fauna, voor elk van deze groepen: zoogdieren, vogels, amfibieën, insecten.
- 3.1.7. De leerlingen kennen het belang van insecten bij de bestuiving van zaadplanten.
Interessante passages in het boek
Verschillende fragmenten uit het boek kunnen gebruikt worden als vertrekpunt voor klasgesprekken, onderzoeksvragen of verwerkingsopdrachten:
- p. 27-28: de koningin, haar geurstoffen en het leggen van de eerste eitjes.
- p. 30-31: de taken van de werksters en hun ontwikkeling.
- p. 40-41: wat stuifmeel is en hoe bijen het verzamelen.
- p. 42: uitleg van belangrijke begrippen zoals bijenkast, raat, raam, broedkamer en honingkamer.
- p. 53-55: hoe bijen bloemen vinden en communiceren via de bijendans.
- p. 62: het proces waarbij nectar wordt omgezet in honing.
- p. 69-70: de bouw van raten, het leggen van eitjes en de verschillende soorten bijen binnen een kolonie.
- p. 79-80: het gebruik van de angel en de gevolgen van steken voor een bij.
- p. 96-97: de geboorte van een nieuwe koningin en de rol van koninginnen binnen de kolonie.
- p. 121-122: de zoektocht naar een nieuwe nestplaats.
- p. 158: de functie van de darren.
- p. 164: hoe bijen de winter overleven.
Lessuggesties bij het boek
1. Een dag uit het leven van een bij
- Boek: Lees een passage waarin Josy iets leert over de taken van bijen (werksters, darren, koningin), bv. p. 10-11, p. 30-31, p. 158
- Laat leerlingen een dagboek schrijven vanuit het perspectief van een bij. Wat doen ze gedurende de dag? Welke gevaren komen ze tegen?
- Bespreek de samenwerking binnen een bijenkolonie en trek parallellen met samenwerken in de klas.
2. Bescherm de bijen: actieposter
- Discussie: “Wat zou er gebeuren als er geen bijen meer zijn?” Laat de leerlingen nadenken over hoe bijen nuttig zijn (bv. honing, bestuiving) en wat schadelijk kan zijn (bv. steken).
- Poster maken: Laat groepjes een poster ontwerpen over het nut van bijen en hoe we ze kunnen beschermen. Laat ieder groepje de poster kort presenteren in de klas, of nog leuker: in de andere klassen.
3. Classificeren
- Onderzoeksvraag: Waarom behoort een bij tot de insecten?
- Toon afbeeldingen van verschillende dieren, bv. een bij, spin, vlinder, vogel, kikker en muis.
- Laat leerlingen kenmerken noteren. Gebruik eventueel een Venn-diagram om overeenkomsten en verschillen aan te duiden.
- Boek: Lees een fragment waarin Josy haar bijen observeert, bv. p. 37-39.
- Leerlingen maken een classificatiekaart met: 3 lichaamsdelen (kop, borststuk, achterlijf), 6 poten, 2 voelsprieten, uitwendig skelet.
4. Levenscyclus: van eitje tot bij
- Boek: Lees hoe de koningin eitjes legt, bv. p. 27-31.
- Laat leerlingen de levenscyclus in de juiste volgorde plaatsen: ei → larve → pop → volwassen bij
- Vergelijk daarna met de kikker, de vogel, de vlinder.
- Maak een levenscycluswiel.
5. Nodig een imker uit
- Organiseer een bezoek aan een imkerij of nodig een imker uit in de klas.
- Laat de leerlingen in het echt zien hoe een bijenkast werkt, zodat ze beter begrijpen wat Josy in het boek meemaakt.
6. Bouw een insectenhotel
- Boek: Bespreek hoe Josy haar bijen een veilig onderkomen biedt en waarom dat belangrijk is, bv. p. 50-52.
- Laat de leerlingen in groepjes een insectenhotel maken met natuurlijke materialen (hout, bamboe, dennenappels).
- Plaats het insectenhotel op de speelplaats en observeer welke insecten er gebruik van maken.
- Zaai bloemen op de speelplaats of in bloembakken.
7. Bijen en kunst
- Bekijk samen kunstwerken waarin bijen een rol spelen (bijv. schilderijen, patronen).
- Laat de leerlingen hun eigen kunstwerk maken geïnspireerd door bijen, bijvoorbeeld een schilderij, collage, of gedicht.
- Organiseer een tentoonstelling met hun werk en gebruik fragmenten uit het boek als toelichting. Nodig andere klassen en/of ouders uit.
Reactie plaatsen
Reacties